Sergio Leone in de spotlights

Op 30 april zal het exact dertig jaar geleden zijn dat Sergio Leone is overleden. Hoewel de Italiaan slechts zeven films regisseerde, is hij door zijn unieke stijl uitgegroeid tot een heuse filmlegende. Dat Leone de spaghettiwestern bekend maakte bij het grote publiek en de filmcarrière van Clint Eastwood lanceerde is geen geheim maar dit wist je (misschien) nog niet…

Films maken zit Sergio Leone in het bloed. Zijn moeder is actrice en zijn vader Vincenzo is onder de naam Roberto Roberti een populaire regisseur in Italië. In 1913 maakt Vincenzo ‘Indian Vampire’, de eerste Italiaanse western. Sergio’s moeder speelt de hoofdrol. Maar de carrière van Sergio’s vader komt begin de jaren 20 abrupt ten einde wanneer het fascisme opkomt in Italië. Vincenzo Leone weigert een roman te verfilmen geschreven door Mussolini. Il Duce maakt daarop Vincenzo werkloos. Het gezin zou het de komende jaren moeilijk krijgen en Sergio Leone groeit op in armoede. In 1943 keert het tij voor Sergio en zijn familie. Mussolini wordt afgezet en Vincenzo Leone krijgt opnieuw de kans om te regisseren. Hij kan aan de slag in de legendarische Cinecittà studio in Rome. Wanneer Sergio zijn vader aan het werk ziet, wordt hij gebeten door de regiemicrobe.

Door de jaren heen leert Sergio Leone van de besten. Vittorio De Sica regisseert eind jaren 40 ‘Ladri di biciclette’. De grootmeester van het Italiaanse neorealisme neemt Leone aan als regieassistent. Daarna zal hij meewerken aan onder meer Amerikaanse producties die worden opgenomen in de Cinecittà studio’s zoals ‘Quo Vadis’ (1951) en ‘Ben-Hur’ (1959). Er doen zelfs geruchten de ronde, al dan niet door Leone zelf gelanceerd, dat hij de beroemde strijdwagenscène in ‘Ben-Hur’ zou geregisseerd hebben. De Italiaan stond er echter om bekend om af en toe een loopje te nemen met de waarheid.

In 1964 volgt Leone ‘s grote doorbraak met de spaghettiwestern ‘A Fistful of Dollars’, een remake van ‘Yojimbo’ (1961) van de Japanner Akira Kurosawa. De film wordt een succes maar Leone houdt er geen cent aan over. Wel een rechtszaak. De producenten hadden immers nooit onderhandeld over de rechten op Yojimbo. Kurosawa krijgt uiteindelijk een som van 100.000 dollar, 15 procent van de wereldwijde opbrengst en de exclusieve rechten om de film te verdelen in Japan, Taiwan en Zuid- Korea. De Japanse topregisseur zou later toegeven dat hij meer heeft verdiend aan ‘A Fistful of Dollars’ dan aan ‘Yojimbo’. Door het legale dispuut zal het ook nog drie jaar duren voor de film uitkomt in de Amerikaanse zalen.

Hoewel ‘A Fistful of Dollars’ en de sequels ‘For a Few Dollars More’ (1965) en ‘The Good, the Bad and the Ugly’ (1966) niet meteen door alle critici werden gesmaakt, zijn de films vandaag uitgegroeid tot echte klassiekers. Het zijn alle drie schoolvoorbeelden van Leone’s stijl met extreme close-ups, veel geweld, zwarte humor en de muziek van Ennio Morricone. Leone en Morricone hebben in hun kindertijd trouwens nog samen op school gezeten.

Voor zijn volgende film ‘Once Upon a Time in the West’ (1968) werkt de topregisseur samen met Charles Bronson en Henry Fonda. Bronson weigerde een paar jaar eerder nog om mee te doen in ‘A Fistful of Dollars’. Het publiek is in shock door de rol van Fonda en het geweld in de film. Bovendien kort Paramount de film in omdat hij te lang en te traag zou zijn. ‘Once Upon a Time in the West’ is een hit in Europa maar een flop in Amerika. Pas jaren later, wanneer de director’s cut uitkomt, krijgt de film ook in de VS succes. Vandaag wordt de film gezien als één van de beste westerns ooit.

Hetzelfde verhaal bij Sergio’s laatste film. Hij laat de kans schieten om ‘The Godfather’ te regisseren om aan ‘Once Upon a Time in America’ (1984) te werken. Leone’s droomproject duurt langer dan vier uur. De Amerikaanse distributeurs korten de film drastisch in. De Italiaan is ziedend. Op het filmfestival van Cannes gaat een versie in première die wel door Leone is goedgekeurd. De film wordt overladen met lof en zelfs de Amerikanen komen naar Europa om de director’s cut te zien.

Enkele dagen voor hij zou tekenen voor zijn volgende project, een epos over het beleg van Leningrad, overlijdt Sergio Leone plots aan een hartaanval. Hij wordt begraven in Rome op de muziek van Ennio Morricone.

DM